Symbolische plek

Uus Knops besloot de monumenten bewust Onumenten te noemen. Om het opener, lichter en luchtiger te maken én om de toegankelijkheid te beklemtonen. Bas en Uus – geruggensteund door vzw Kunstwerktpsychologe Elke Van Hoof en Moving Closer – brainstormden over de locaties, verkregen subsidies van Minister van Binnenlands Bestuur Bart Somers en maakten werk van het Onument in Kortrijk, dat in juni 2021 werd ingehuldigd..

“Elke stad, gemeente of organisatie kan een aanvraag doen, maar vervolgens zoeken we wel samen naar een geschikte plek. Want er moet voldoende symboliek zijn”, vertelt Bas. In Kortrijk viel hun oog op de begraafplaats Hoog Kortrijk. “Het monument is hier ingebed in een groene omgeving. Het staat half op de begraafplaats, half in een natuurgebied. Of tussen dood en leven.”

Het is net die betekenis die een Onument waardevol maakt, zo meent Uus: “Ja, een Onument kan iets betekenen. En ja, wij kunnen een verschil maken! De Onumenten kunnen een verschil maken. Een nieuw woord en een nieuwe conceptuele vorm geven de aanzet om op een nieuwe manier om te gaan met rouw. Die nieuwe manier is er een van openheid. Openheid naar elkaar en in de open lucht, mét optimisme. De dood moet niet langer weggeduwd worden in het achterste kamertje of in een funerarium. De rouwende moet zich niet langer terugtrekken in zichzelf en in de cocon van zijn huis. Nee, er is nu een bijzondere plaats waar je naartoe kan. Een Onument is als een zwarte rouwband die nu uitnodigend in de natuur ligt. Die nieuwe taal, die aanzet en uitnodigt tot meer openheid en verbinding, dat is voor mij echt de essentie van een Onument.”

13 karaktervolle betonelementen

Dit Onument bestaat uit twee halve cirkels van 13 elementen in hoogwaardig gepolijst prefabbeton. Ze vormen samen een O – een teken van eenheid en verbondenheid – maar worden ook doorbroken door de natuur. Bas: “Net zoals het virus ons leven on hold zette, doet een element uit de natuur dat hier. Ik wil zo de kracht van de natuur aantonen. Het werk heeft een soort zwaarte door de materialen. Maar ook een zekere lichtheid door het ontwerp en de locatie. Het vormt een plek om je verdriet te uiten en samen tot rust te komen.” (lees lager verder)

Uus Knops: De rouwende moet zich niet langer terugtrekken in zichzelf en in de cocon van zijn huis. Nee, er is nu een bijzondere plaats waar je naartoe kan. 

Vertrouwde partner

Bas werkte al vaker samen met Ebema, en met plezier. “Voorheen betrof het vooral de ‘gewone’ productie van beton, zaken uit het standaard assortiment, zeg maar. Ditmaal ging het om maatwerk. Dat talent van Ebema had ik nog niet verkend. Maar er was sowieso al een klik. Dus ik had er alle vertrouwen in.”

De realisatie van het eerste monument gebeurde in amper enkele weken tijd. “Het moest plots snel gaan als we de officiële inhuldiging op 20 juni wilden halen. Professionaliteit en enthousiasme zijn in zo een geval cruciaal. Gelukkig merkte ik van bij het begin dat elke partij even geëngageerd was, evenveel zin had om eraan te beginnen. Ook Ebema dus. Ze lieten me zelfs weten dat ze net een nieuwe machine hadden aangeschaft om zelfs de moeilijkste delen van betonnen elementen te polijsten. Dat kwam van pas.”

Meedenkers

“Initieel wilde ik een toplaag in natuursteen, maar daar hadden we geen tijd meer voor. Dus zocht Ebema mee naar een even bijzonder alternatief.” Het werd uiteindelijk Noors emerald, goed voor granulaten in smaragdgroen. Dat geeft een mooi effect in combinatie met het zwarte beton.

“Ebema moest supersnel schakelen om dit materiaal tijdig te pakken te krijgen, ook rekening houdend met het feit dat de groeve in Noorwegen maar 6 maanden per jaar bereikbaar is. Maar ze slaagden erin én bezorgden de stalen dan nog aan een collega in Aarlen die ze me in Frankrijk kon voorleggen. Samen is het ons gelukt: we haalden de strakke deadline en zetten een fraai werk neer.” (lees lager verder)

Bas Smets - Onument Kortrijk wave Ebema onject maatwerk

Bas Smets

"Het werk heeft een soort zwaarte door de materialen. Maar ook een zekere lichtheid door het ontwerp en de locatie. Het vormt een plek om je verdriet te uiten en samen tot rust te komen."

Fraaie vooruitzichten

Over dit eerste Onument is Bas alvast erg tevreden. Het fungeert als startschot voor een reeks werken verspreid over heel België. “We zijn met tal van steden of gemeentes in overleg en bezoeken allerlei plekken tot we de juiste vinden. Elke keer gaat het om twee halve cirkels, doorbroken door de natuur. In grootte, precies ontwerp, enz. verschillen ze dan weer wel. Er is veel interesse, wat nog maar eens bewijst hoeveel nood wij aan dergelijke initiatieven hebben als samenleving. Van oudsher doet de mens dat: betekenis geven aan plekken, sporen nalaten voor volgende generaties, verdriet letterlijk een plaats geven,… Al is monumenten ontwerpen niet mijn hoofdjob – als landschapsarchitect geef ik vooral de publieke ruimte vorm –, dit idee verder uitwerken vind ik een waardevolle uitzondering op de regel.”

Bezoeken?

Wil je het Onument en de sfeervolle begraafplaats Hoog Kortrijk bezoeken? Dat kan! Stel de GPS in en fiets, wandel of kar naar: Begraafplaats Hoog Kortrijk, Ambassadeur Baertlaan, 8500 Kortrijk. Via Google Maps. We wensen je een goede reis!

Objects Park Zutendaal

Interesse in meer?

Meer voorbeelden
Bezoek een grote familie maatwerkproducten op ons Objects Park in Zutendaal. In prefab beton: Smooth, gepolijst, gezuurd of met reliëf. Het Objects Park is permanent toegankelijk. En kun je combineren met een bedrijfsbezoek of een sessie in ons Ebema_CreativeLab.

Meer maatwerk
Dit maatwerkproject kreeg - op zeer korte termijn- vleugels in samenwerking met ons Ebema_CustomConcrete team. Zoek jij ook een bijzondere toepassing of maatwerkoplossing? Contacteer ons.

Meer over Onument Kortrijk
Wil je meer weten over hoe dit maatwerkproject op een tijd van vijf weken gerealiseerd werd? Lees dan het artikel Maatwerk om trots op te zijn.

Ontdek meer Projecten